28 มกราคม 2569 การประกาศมาตรการห้ามเผาในพื้นที่เกษตรกรรมของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ระหว่างวันที่ 1 กุมภาพันธ์ ถึง 31 มีนาคม พ.ศ. 2569 เพื่อควบคุมสถานการณ์ฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 กำลังกลายเป็นประเด็นวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวางในสังคมออนไลน์ หลังมีผู้ตั้งข้อสังเกตว่าการกำหนดช่วงเวลาห้ามเผาอย่างชัดเจน อาจส่งผลตรงกันข้ามกับเจตนารมณ์ของมาตรการ
.
จากข้อมูลที่เผยแพร่ผ่านสื่อและป้ายประชาสัมพันธ์ของภาครัฐ ระบุชัดเจนว่าการเผาในพื้นที่เกษตรในช่วงเวลาดังกล่าวจะส่งผลให้ผู้ฝ่าฝืนหมดสิทธิ์เข้าร่วมโครงการหรือรับการสนับสนุนจากกระทรวงเกษตรฯ ซึ่งเป็นมาตรการเชิงลงโทษเพื่อจูงใจให้เกษตรกรลดการเผาและหันมาใช้วิธีจัดการเศษวัสดุทางการเกษตรอย่างเหมาะสม อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติกลับพบว่า ก่อนวันที่ 1 กุมภาพันธ์ มีรายงานการเผาในหลายพื้นที่เพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
.
ประเด็นดังกล่าวถูกนำมาวิพากษ์ผ่านเพจดังอย่าง Drama-addict พร้อมตั้งคำถามว่า การกำหนดวันห้ามเผาเช่นนี้ เท่ากับเป็นการส่งสัญญาณล่วงหน้าให้ผู้ที่ยังต้องการเผารีบดำเนินการก่อนมาตรการมีผลบังคับใช้ โดยมีผู้แสดงความคิดเห็นจำนวนมากมองว่ารูปแบบการออกนโยบายดังกล่าวคล้ายกับการ “บอกวันจับโจรล่วงหน้า” มากกว่าการป้องกันปัญหาอย่างแท้จริง
.
ความคิดเห็นของประชาชนสะท้อนมุมมองที่หลากหลาย บางส่วนตั้งคำถามถึงหลักการพื้นฐานว่า หากการเผาส่งผลกระทบต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม เหตุใดจึงไม่ห้ามอย่างถาวร ขณะที่อีกส่วนหนึ่งเปรียบเทียบมาตรการนี้กับการกำหนดช่วงเวลาห้ามกระทำผิดในลักษณะอื่น ซึ่งฟังดูไม่สอดคล้องกับสามัญสำนึก และอาจกลายเป็นการเปิดช่องว่างให้เกิดพฤติกรรมเร่งเผาก่อนถึงเส้นตาย
.
ขณะเดียวกัน ยังมีเสียงวิจารณ์ว่ามาตรการดังกล่าวสะท้อนรูปแบบการทำงานเชิงแก้ปัญหาเฉพาะหน้า มากกว่าการจัดการเชิงโครงสร้าง โดยเฉพาะในประเด็นฝุ่น PM2.5 ที่เกิดขึ้นซ้ำซากทุกปี หลายความคิดเห็นมองว่าการควบคุมด้วยการกำหนดปฏิทินเพียงอย่างเดียว ไม่สามารถแก้ปัญหาได้อย่างยั่งยืน หากไม่มีทางเลือกหรือการสนับสนุนที่เพียงพอให้เกษตรกรสามารถปรับเปลี่ยนวิธีจัดการเศษวัสดุทางการเกษตรได้จริง
.
จนถึงขณะนี้ ยังไม่มีคำชี้แจงอย่างเป็นทางการจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อกระแสวิพากษ์ดังกล่าว แต่ประเด็นนี้ได้จุดประกายคำถามสำคัญในสังคมอีกครั้งว่า มาตรการด้านสิ่งแวดล้อมของรัฐควรถูกออกแบบอย่างไร จึงจะลดผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนได้จริง โดยไม่สร้างแรงจูงใจในทางลบ หรือก่อให้เกิดพฤติกรรมที่สวนทางกับเป้าหมายของนโยบาย