ครม.รับทราบ ผลรายงานการศึกษาฯ โครงการสรรหาเอกชนร่วมลงทุน”ไอซีดีลาดกระบัง” หลังรฟท.-คมนาคม ยืนยัน รูปแบบ PPP Net Cost มีความเหมาะสมและครบถ้วน ปรับอายุสัญญาเป็น 20 ปี ไม่กระทบลงทุน รัฐรับรายได้ค่าเช่ากว่า 1.1 หมื่นล้านบาท เอกชนพร้อมลงทุน เพิ่มประสิทธิภาพ-สัดส่วนขนส่งทางราง
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ในการประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เมื่อวันที่ 17 ก.พ. 2569 ที่ประชุม มีมติรับทราบผลการศึกษาและวิเคราะห์โครงการสรรหาเอกชนเพื่อร่วมลงทุนเป็นผู้ประกอบการสถานีบรรจุและแยกสินค้ากล่อง (ไอซีดี) ที่ลาดกระบัง (ผลการศึกษาและวิเคราะห์โครงการฯ) ตามที่กระทรวงคมนาคม (คค.) เสนอ โดยมีสาระสำคัญคือ
1. เดิมสัญญาสัมปทานเป็นผู้ประกอบการสถานีบรรจุและแยกสินค้ากล่อง (ไอซีดี) ที่ลาดกระบัง ของการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ได้หมดอายุสัมปทานลงเมื่อวันที่ 5 มีนาคม 2554 โดยภายหลังจากสิ้นสุดสัญญาสัมปทาน คณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 2556 อนุมัติในหลักการของโครงการสรรหาเอกชนเพื่อร่วมลงทุนเป็นผู้ประกอบการสถานีบรรจุและแยกสินค้ากล่อง (ไอซีดี) (โครงการไอซีดีฯ) เพื่อเข้าสู่กระบวนการคัดเลือกเอกชนรายใหม่ในการดาเนินโครงการไอซีดีฯ ต่อ ซึ่งต่อมาในคราวประชุมคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม 2562 กระทรวงคมนาคม ได้เสนอผลการคัดเลือกเอกชนผลการเจรจา และร่างสัญญาร่วมลงทุนโครงการไอซีดีฯ เพื่อให้คณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบแต่ร่างสัญญาร่วมลงทุนดังกล่าว มีสาระสาคัญบางประเด็นที่แตกต่างไปจากหลักการโครงการที่คณะรัฐมนตรีมีมติอนุมัติไว้เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 2556
เช่น (1) เดิม กำหนดให้ภาครัฐ รับภาระการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน เปลี่ยนเป็น ให้เอกชนผู้ร่วมลงทุนรับภาระการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน และ (2) เดิม กำหนดสมมติฐานอายุสัญญาร่วมลงทุนสูงสุด 15 ปี เปลี่ยนเป็น กาหนดอายุสัญญาร่วมลงทุน 20 ปี เป็น
ซึ่งเลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกาในขณะนั้นเห็นว่า การเปลี่ยนแปลงหลักการและเงื่อนไขในร่างสัญญาร่วมลงทุนไปจากรายงานผลการศึกษาที่ได้นำเสนอต่อคณะรัฐมนตรีมิใช่อำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการคัดเลือก และการเปลี่ยนแปลงหลักการและเงื่อนไขไม่ว่ากรณีใด สมควรที่จะต้องมีการศึกษาและวิเคราะห์โครงการเพื่อให้เป็นไปตามนัยกฎหมายว่าด้วยการร่วมลงทุนระหว่างรัฐและเอกชนก่อน ดังนั้น ในครั้งนั้น คณะรัฐมนตรีจึงมีมติให้ กระทรวงคมนาคม รับไปพิจารณาจัดทำรายงานการศึกษาและวิเคราะห์โครงการไอซีดีฯ ให้เป็นไปตามนัยกฎหมายว่าด้วยการร่วมลงทุนระหว่างรัฐและเอกชนก่อนนำเสนอคณะรัฐมนตรีต่อไป
2. ในครั้งนี้ กระทรวงคมนาคม ได้เสนอรายงานการศึกษาและวิเคราะห์โครงการไอซีดีฯ ซึ่งเป็นการดำเนินการตามนัยมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม 2562 ข้างต้นโดยมีสาระสาคัญ เช่น
2.1 รูปแบบการลงทุน : ลงทุนโดยเอกชนเนื่องจากเป็นรูปแบบการลงทุนที่มีความเหมาะสมมากที่สุด โดยเอกชนจะเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการลงทุนโครงการและค่าใช้จ่ายในการบริการทั้งหมด และจะจ่ายค่าเช่าที่ให้กับ รฟท. โดย รฟท. จะมีรายได้จากค่าเช่าพื้นที่รวมทั้งสิ้น 11,049.53 ล้านบาท
2.2 ระยะเวลาการให้สัมปทานและอัตราค่าสัมปทาน : อายุสัมปทาน 20 ปี และเก็บอัตราค่าสัมปทานในอัตราเริ่มต้น 70.35 บาทต่อตารางเมตร ต่อเดือน (ปรับขึ้นในอัตราร้อยละ 5 ในทุก ๆ 5 ปี) เนื่องจากเป็นระยะเวลาและอัตราค่าสัมปทานที่เหมาะสมที่สุด
2.3 ความสนใจของภาคเอกชนที่มีต่อโครงการไอซีดีฯ : เอกชนมีความสนใจและพร้อมเข้ามาพัฒนาพื้นที่ภายในโครงการไอซีดีฯ โดยมีความพร้อม ทั้งในด้านเงินลงทุนและความสามารถในการบริหารจัดการโครงการไอซีดีฯ ได้อย่างมีประสิทธิภาพแต่มีความกังวลเรื่องความล่าช้าในการสรรหาเอกชนผู้ได้รับสัมปทานในการเป็นผู้ประกอบการโครงการไอซีดีฯ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อประสิทธิภาพและประสิทธิผลในการปฏิบัติการตลอดจนภาพลักษณ์และความน่าเชื่อถือของประเทศในฐานะศูนย์กลางโลจิสติกส์ระดับ ภูมิภาค และอาจทำให้ประเทศสูญเสียโอกาสในการยกระดับและพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ด้านการขนส่งและโลจิสติกส์
2.4 ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ : เช่น (1) ช่วยลดต้นทุนการขนส่งสินค้าและเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันการขนส่งสินค้าทางรางที่ผ่านสถานีบรรจุและแยกสินค้ากล่อง (ไอซีดี) ที่ลาดกระบัง ซึ่งจะช่วยให้การขนส่งมีประสิทธิภาพสูงขึ้น ต้นทุนต่อหน่วยของการขนส่งทางรางต่ากว่าต้นทุนต่อหน่วยของการขนส่งทางถนนและ (2) สร้างความเชื่อมั่นและดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศ
ทั้งนี้ สำนักงานอัยการสูงสุดเห็นว่า หากกระทรวงคมนาคม ได้ดำเนินการตามนัยมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม 2562 ประกอบกับได้ประสานกับ สคร. เพื่อให้การดำเนินการสอดคล้องกับกฎหมายว่าด้วยการร่วมลงทุนระหว่างรัฐและเอกชน ตามนัยมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 16 มกราคม 2567 แล้ว กรณีย่อมอยู่ในดุลพินิจของคณะรัฐมนตรีที่จะพิจารณาและดำเนินการให้เป็นไปตามกฎหมาย รวมถึงกฎหมายลำดับรองที่เกี่ยวข้องได้
อย่างไรก็ตาม สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาเห็นว่า เรื่องนี้ กระทรวงคมนาคม เสนอให้คณะรัฐมนตรีรับทราบรายงานผลการจัดทำรายงานการศึกษาและวิเคราะห์โครงการฯ อันเป็นการรายงานการดำเนินงานตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม 2562 และวันที่ 16 มกราคม 2567 มิใช่การอนุมัติงานหรือโครงการ หรือมีผลเป็นการสร้างความผูกพันต่อคณะรัฐมนตรีชุดต่อไปตามมาตรา 169 (1) ของรัฐธรรมนูญเเห่งราชอาณาจักรไทย
นายอนันต์ โพธิ์นิ่มแดง รองผู้ว่าการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) และรักษาการผู้ว่าการฯรฟท.กล่าวว่า ก่อนหน้านี้รฟท.ได้ดำเนินการตามมติครม. ในการ จัดทำายงานการศึกษาฯการร่วมทุนโครงการไอซีดีลาดกระบัง และเสนอครม.รับทราบแล้ว ทั้งนี้ กรณีรปรับะยะเวลาสัญญา 15 ปีเป็น 20 ปี ไม่มีผลต่อการลงทุนเพราะมีวงเงินเท่าเดิม ขณะนี้เวลาเพิ่มอีก 5 ปี มีการปรับเพิ่มผลตอบแทนจากค่าเช่าเพิ่มตามระยะเวลาที่ขยายออกไป โดยขณะนี้อยู่ในระหว่างการนำมติครม.มาดำเนินการต่อ
รายงานข่าวแจ้งว่า ไอซีดีลาดกระบังเดิมมีผู้ประกอบการ 6 ราย ต่อมาปี 2556 มีการศึกษาและรฟท. เปิดประกวดราคาโครงการสรรหาเอกชนเพื่อร่วมลงทุนฯ เมื่อวันที่ 15 มิ.ย. 2558 ประกฎว่ามีการร้องเรียนเกี่ยวกับขั้นตอนและกระบวนการในการประมูลที่อาจไม่โปร่งใส ตลอดจนมีการฟ้องคดีไปยังศาลปกครอง ทำให้ต่อมา รฟท.ต้องยกเลิกการประมูล และเปิดประมูลใหม่ช่วงต้นปี 2561 รฟท. มีผู้ซื้อเอกสารประกวดราคาทั้งสิ้น 10 ราย แต่มีเอกชนยื่นข้อเสนอเพียง 1 ราย คือ กิจการร่วมค้า เอ แอล จี (ประเทศไทย) (บริษัท อีสเทิร์นซี แหลมฉบังเทอร์มินัล จำกัด ,บริษัท เอเวอร์กรีนคอนเทนเนอร์ เทอร์มินัล (ประเทศไทย) จำกัด ,บริษัท โอเชี่ยนเน็ตเวิร์ค เอ็กซ์เพรส (ประเทศไทย) จำกัด และบริษัท ไทย อินเตอร์เนชั่นแนล โลจิสติกส์ จำกัด)
รฟท.ได้เสนอผลการประกวดราคา ตามพ.ร.บ.ร่วมลงทุนเอกชน พ.ศ. 2556 โดยกิจการร่วมค้า เอ แอล จี (ประเทศไทย) เป็นผู้ได้รับคัดเลือก ไปยังครม. สัมปทาน 20 ปี โดยครม.เมื่อวันที่ 28 พ.ค. 2562 โดยครม.มีมติให้กระทรวคมนาคม โดยรฟท. กลับไปจัดทำรายงานผลการศึกษาและวิเคราะห์โครงการให้เป็นไปตามนัยของกฎหมาย ว่าด้วยการร่วมลงทุนระหว่างรัฐและเอกชน รวมทั้งข้อมูลต่างๆที่เกี่ยวข้องรอบด้าน โดยให้มีการศึกษาข้อมูลตามความเห็นของกระทรวงการคลัง และ สศช. รวมทั้งความเห็นเพิ่มเติมของรมว.คลัง และเลขาธิการคณะกรรมการกฤษฏีกา ไปพิจารณาประกอบการดำเนินการก่อนนำเสนอครม.ต่อไป
โดยรายงานการศึกษาการร่วมลงทุนรูปแบบ PPP Net Cost โดยรฟท.ลงทุนโครงสร้างพื้นฐานที่ได้รับมอบพื้นที่จากผู้รับสัมปทานเดิม และให้ผู้รับสัมปทานใหม่ดำเนินการปรับปรุงและจัดหาเครื่องมื่ออุปกรณ์การยกขน และรับสิทธิ์บริหารและจัดเก็บรายได้ ระยะเวลาร่วมทุน 20 ปี โดยรฟท.จะมีรายได้จากค่าเช่าพื้นที่ 11,049 ล้านบาท