วันนี้ (22 ต.ค. 2569) คณะกรรมการขับเคลื่อนการรับฟังความคิดเห็นและวิเคราะห์ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากร่างกฎหมายที่เสนอโดยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหรือผู้มีสิทธิเลือกตั้งไปสู่ภาคประชาชน สำนักเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร เปิดเผยรายงานผลการรับฟังความคิดเห็นและการวิเคราะห์ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากร่างกฎหมาย 4 ฉบับ ได้แก่ ร่างพระราชบัญญัติกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... เสนอโดย นายอนุทิน ชาญวีรกูล กับคณะ, ร่างพระราชบัญญัติผู้สูงอายุ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. ...., ร่างพระราชบัญญัติการกีฬาแห่งประเทศไทย (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... และ ร่างพระราชบัญญัติองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... เสนอโดย นายศุภชัย ใจสมุทร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร กับคณะ
.
⦿ แก้ กม.ไทยพีบีเอส เปิดช่องการเมืองแทรกแซง
.
โดย ร่างพระราชบัญญัติองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... ฝ่ายที่เห็นด้วยเห็นว่า ร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้จะช่วยสร้างความเป็นเอกภาพด้านวินัยการเงินการคลัง ทำให้การบริหารงบประมาณของรัฐบาลมีความยืดหยุ่น และเปิดโอกาสให้มีการตรวจสอบความคุ้มค่า ความโปร่งใส และประสิทธิภาพการใช้จ่ายเงินงบประมาณขององค์การอย่างสม่ำเสมอในทุกปีงบประมาณ
.
ส่วนฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยเห็นว่า การยกเลิกการจัดเก็บเงินบำรุงองค์การที่ได้จากภาษีสุราและยาสูบ และเปลี่ยนผ่านให้องค์การมาใช้แหล่งรายได้จากงบประมาณรายจ่ายประจำปีแทน อาจกลายเป็นช่องทางให้ฝ่ายการเมืองใช้อำนาจแทรกแซง แทรกซึม หรือควบคุมการนำเสนอข่าวสารและสารประโยชน์ขององค์การ ส่งผลให้ลดทอนความน่าเชื่อถือและความเป็นอิสระจากรัฐ ซึ่งเป็นคุณค่าหลักของสื่อสาธารณะ และอาจเปลี่ยนสภาพองค์การให้มีลักษณะใกล้เคียงกับสื่อของรัฐในรูปแบบเดิม
.
ในส่วนหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยตรง คือ องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย ได้แสดงความคิดเห็นว่าร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ขัดต่อหลักการพื้นฐานและเจตนารมณ์ในการจัดตั้งสื่อสาธารณะอย่างสิ้นเชิง เนื่องจากการรับประกันความเป็นอิสระของสื่อสาธารณะจำเป็นต้องมีหลักประกันทางการเงินที่แยกขาดจากระบบงบประมาณประจำปีของรัฐบาล การเปลี่ยนไปพึ่งพางบประมาณรายปีจะกระทบต่อเสถียรภาพ ความมั่นคง และความต่อเนื่องในการดำเนินภารกิจระยะยาว โดยเฉพาะการจัดทำบริการสาธารณะสำหรับเด็ก เยาวชน ผู้พิการ และกลุ่มคนเปราะบาง ตลอดจนการเตือนภัยพิบัติฉุกเฉินซึ่งสื่อพาณิชย์ไม่ดำเนินการ
.
ดังนั้น จึงเสนอให้ชะลอการพิจารณาเพื่อศึกษาวิเคราะห์ผลกระทบอย่างรอบด้าน และร่วมกันพัฒนากลไกหลักประกันความเป็นอิสระทางการเงินในรูปแบบทางเลือก เช่น ระบบงบประมาณผูกพันหลายปี หรือสูตรคำนวณการจัดสรรเงินเป็นการเฉพาะในกฎหมาย
.
⦿ งบฯ ไม่แน่นอน กระทบอุตสาหกรรมสื่อสร้างสรรค์
.
จากการวิเคราะห์ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากร่างกฎหมาย พบว่าร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้มีผลกระทบต่อเศรษฐกิจ โดยผลกระทบเชิงบวก คือ การยกเลิกการจัดเก็บเงินบำรุงองค์การที่ได้รับตามกฎหมายว่าด้วยสุราและกฎหมายว่าด้วยยาสูบ จะช่วยสร้างเอกภาพในการบริหารจัดการคลังหลวง ช่วยให้รัฐบาลมีความยืดหยุ่นในการจัดสรรงบประมาณแผ่นดินไปใช้ในภารกิจเร่งด่วนตามยุทธศาสตร์ชาติ และลดต้นทุนภาษีส่วนเพิ่มของผู้ประกอบการสุราและยาสูบ
.
ส่วนผลกระทบเชิงลบ คือ การเปลี่ยนผ่านให้องค์การมาใช้แหล่งรายได้จากงบประมาณรายจ่ายประจำปีแทน จะก่อให้เกิดความไม่แน่นอนเกี่ยวกับงบประมาณ และส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมสื่อสร้างสรรค์ การกระจายทุนผลิตรายการไปยังผู้ผลิตอิสระ ตลอดจนการพัฒนาทุนมนุษย์ในระยะยาว
.
สำหรับผลกระทบต่อสังคมในเชิงบวก คือ ยกระดับความโปร่งใสและสามารถตรวจสอบได้เกี่ยวกับการใช้จ่ายงบประมาณขององค์การ ส่วนผลกระทบเชิงลบ คือ ความเสี่ยงต่อการสูญเสียเสรีภาพในการนำเสนอข่าวสารและการตรวจสอบอำนาจรัฐ รายการเพื่อประโยชน์สาธารณะสำหรับเด็ก เยาวชน ผู้สูงอายุ และกลุ่มคนชายขอบที่ไม่เน้นกำไรเชิงพาณิชย์จะตกอยู่ในสภาวะสุ่มเสี่ยงที่จะถูกตัดลดงบประมาณ ซึ่งกระทบต่อสิทธิในการรับรู้ข้อมูลข่าวสารที่รอบด้านและเป็นกลางของประชาชนโดยตรง
.
⦿ แก้ กม.สสส. เปิดช่องตรวจสอบ-วัดผลได้ แต่สูญเสียอิสระ
.
ร่างพระราชบัญญัติกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... ฝ่ายที่เห็นด้วย เห็นว่า การยกเลิกเงินบํารุงกองทุนที่จัดเก็บโดยกําหนดให้ เป็นเงินที่ได้รับจากงบประมาณรายจ่ายประจําปีงบประมาณเป็นไปตามหลัก การวินัยการเงินการคลังของรัฐที่ดี จะทําให้เงินดังกล่าวเข้าสู่ระบบตรวจสอบและการจัดสรรผ่านคณะกรรมาธิการและรัฐสภาอย่างเปิดเผยโปร่งใสมีการประเมินความคุ้มค่า และวัดผลได้ ซึ่งระบบเดิมที่ให้กองทุนได้เงินจากภาษีสุราและยาสูบ ไม่สามารถนํามาใช้ได้โดยไม่ผ่านการบริหารเงินภาครัฐ เสี่ยงต่อการใช้จ่ายไม่ตรงวัตถุประสงค์ผิดหลักความโปร่งใส และตรวจสอบได้
.
ฝ่ายที่ไม่เห็นด้วย เห็นว่า กระทบต่อความมั่นคงและความต่อเนื่องของบริการสาธารณะด้านส่งเสริมสุขภาพ งานสร้างเสริมสุขภาพและการป้องกันก่อนป่วย เป็นบริการสาธารณะเชิงพฤติกรรมและสังคมที่ต้องดําเนินการต่อเนื่องระยะยาว การผูกแหล่งเงินรายได้ไว้กับงบประมาณรายจ่ายประจําปีจะทําให้ภารกิจของ สสส.เสียความเป็นอิสระ และต้องไปแข่งขันแย่งชิงงบประมาณกับภารกิจการรักษาพยาบาลปลายน้ำ หรือโครงสร้างพื้นฐาน ทั้งยังเสี่ยงต่อการถูกปรับลดงบประมาณ ตามดุลยพินิจทางการเมืองผ่านคําว่า "เงินอุดหนุนจากรัฐบาลตามความจําเป็น”
.
⦿ ยก WHO ชื่นชมไทยเก็บภาษีบาปสร้างเสริมสุขภาพ
.
การจัดเก็บภาษีแบบเฉพาะเจาะจงจากสินค้าทําลายสุขภาพ (สุราและยาสูบ) เพื่อนํามาใช้สร้างเสริมสุขภาพ เป็นนวัตกรรมทางการเงินที่องค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนําและยกย่องให้ไทยเป็นต้นแบบ หลักการคือ “ผู้ก่อ ผลกระทบ” ต้องเป็น “ผู้จ่าย” การเปลี่ยนไปพึ่งพางบประมาณรายจ่ายประจําปี จะทําให้กองทุนต้อง เผชิญกับความไม่แน่นอนทางการเมือง นโยบายของรัฐบาลในแต่ละยุคและความล่าช้าของระบบราชการ ซึ่งส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อโครงการรณรงค์และสร้างเสริมสุขภาพระยะยาวที่ต้องอาศัย ความต่อเนื่องการนําเงินส่วนเพิ่มจากผู้ผลิตสินค้าทําลายสุขภาพมาดําเนินการแต่รัฐกลับต้องนําเงินภาษีของประชาชนทั่วไปจากงบประมาณกลางมาอุดหนุนแทนจึงเป็นการผลักภาระทางการคลังและคําว่า “ตามความจําเป็น” เป็นถ้อยคําที่เปิดกว้าง ขาดความชัดเจนเปิดช่องให้ฝ่ายบริหารสามารถปรับลดงบประมาณได้โดยง่าย ซึ่งจะทําให้ สสส. ไม่สามารถวางแผนยุทธศาสตร์การทํางานล่วงหน้าได้เลย
.
ทั้งนี้ การอ้างมาตรา 26 แห่งพระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561 จะห้ามการเสนอ กฎหมายจัดเก็บภาษีวัตถุประสงค์เฉพาะแต่มาตรา 82 แห่งพระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561 ได้รับรองข้อยกเว้นสําหรับกฎหมายที่มีอยู่เดิมไว้อยู่แล้ว จึงไม่มีเหตุผลความจําเป็นในการ ยกเลิก นอกจากนี้ ร่างพระราชบัญญัติฉบับที่กําลังดําเนินการแก้ไขว่าไม่สามารถแก้ปัญหาได้เพราะร่างกฎหมายดังกล่าเน้นแก้เฉพาะแหล่งเงินของกองทุนไม่ได้แก้ปัญหาด้านการบริหารจัดการ ความโปร่งใส ตรวจสอบได้แต่กลับจะสร้างปัญหาใหม่ ได้แก่รายได้ที่ไม่แน่นอน การจัดสรรล่าช้าและความ เป็นอิสระลดลง
.
⦿ หวั่นเหล้า-เบียร์อัดฉีดงบฯ มอมเมาพุ่ง-เพิ่มภาระทางการแพทย์
.
ผลกระทบต่อเศรษฐกิจ พบว่า จะมีผลเป็นการเพิ่มเสถียรภาพและเอกภาพทางการคลัง เงินภาษีจะได้รับการบริหารจัดการจากส่วนกลาง ทําให้รัฐบาลจัดสรรและเกลี่ยงบประมาณไปขับเคลื่อนโครงการกระตุ้นเศรษฐกิจได้ยืดหยุ่นขึ้น อย่างไรก็ตาม จะเกิดการลดภาระภาษีแฝงให้กลุ่มทุนแต่รัฐเสียรายได้ เนื่องจากเงินภาษีส่วนเพิ่ม 2% จะสลับกลับคืนเข้ากระเป๋าอุตสาหกรรมเหล้า บุหรี่ทันที ส่งผลให้มีงบทําการตลาดมากขึ้น สินค้าถูกลง และไปกระตุ้นการบริโภคให้สูงขึ้น นอกจากนี้ ภาระค่าใช้จ่ายทางการแพทย์ของรัฐจะเพิ่มสูงขึ้น จากการขาดงบรณรงค์ที่ต่อเนื่อง ทําให้อัตราผู้ป่วยและผู้บาดเจ็บพุ่งสูงขึ้น เป็นภาระมหาศาลต่อกองทุนบัตรทอง ตลอดจนเกิดการสูญเสียผลิตภาพทางเศรษฐกิจ จากการที่ประชากรเจ็บป่วยก่อนวัยอันควร ซึ่งจะกระทบโดยตรงต่อปริมาณและคุณภาพของแรงงานในภาวะสังคมผู้สูงอายุ
.
ผลกระทบด้านสังคม พบว่า จะมีผลเป็นการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนผ่านตัวแทนโครงการเพื่อสังคมจะถูกคัดกรองโดยสภาผู้แทนราษฎร ทําให้เม็ดเงินตอบโจทย์ความต้องการของสังคมจริงๆ ลดข้อครหา และลดการพึ่งพากิจกรรมจากภาษีบาป อย่างไรก็ตาม มีความเสี่ยงต่อสุขภาวะและพฤติกรรมเสี่ยงที่อาจเพิ่มขึ้น เมื่อสินค้าถูกลงและงบรณรงค์ลดลง อาจส่งผลให้นักดื่ม-นักสูบหน้าใหม่พุ่งสูงขึ้น รวมถึงอาจเกิดปัญหาสังคมและอุบัติเหตุทางถนนหาก กิจกรรมรณรงค์ที่สังคมคุ้นเคยอ่อนแอลง ตลอดจนเครือข่ายภาคประชาชนอาจขาดงบประมาณขับเคลื่อน เพราะต้องเปลี่ยนไปใช้ระบบงบประมาณแผ่นดินที่มีระเบียบเบิกจ่ายล่าช้า ทําให้กลไกการช่วยเหลือสังคมระดับฐานรากอาจต้องหยุดชะงักลง
.
ผลกระทบอื่นที่สําคัญ พบว่า จะมีผลทําให้ฝ่ายการเมืองสามารถเข้ามาควบคุมทิศทางนโยบาย หรือจัดสรรงบประมาณได้ง่ายขึ้น อาจลดทอนความเป็นอิสระทางวิชาการ และยังถูกมองว่าเป็น “โมเดลต้นแบบ” ในการดึงอํานาจการเงินขององค์กรอิสระกลับเข้าสู่ระบบราชการส่วนกลาง นอกจากนี้ จะเป็นการทําลายระบบที่ยืดหยุ่น ระเบียบจัดซื้อจัดจ้างที่ตึงตัวและล่าช้าจะนําไปสู่ปัญหาสมองไหล เพราะคนทํางานรุ่นใหม่และนักวิชาการไม่สามารถผลักดันโครงการสร้างสรรค์ได้อย่างอิสระเหมือนเดิม ตลอดจนมีผลทําให้ประเทศไทยอาจสูญเสียตําแหน่งผู้นําด้านการสร้างเสริมสุขภาพ เนื่องจากการยกเลิกโมเดลการจัดเก็บภาษี เพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะ ซึ่งถือเป็น “ต้นแบบระดับโลก” ที่องค์การอนามัยโลกชื่นชม อาจส่งผลต่อภาพลักษณ์ของประเทศในเวทีนานาชาติ
.
⦿ กกท. เสียแหล่งเงินมั่นคง กระทบพัฒนานักกีฬาระยะยาว
.
ร่างพระราชบัญญัติการกีฬาแห่งประเทศไทย (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... ฝ่ายที่เห็นด้วย สรุปได้ว่า กรณียกเลิกการจัดเก็บเงินบำรุงร้อยละ 2 จากภาษีสุราและยาสูบเข้ากองทุนฯ โดยเปลี่ยนมาจัดสรรผ่านระบบงบประมาณรายจ่ายประจำปีแทน จะสร้างเอกภาพทางการคลังตามพระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561 และรัฐธรรมนูญ แก้ไขปัญหารายได้จากภาษีบาปที่มีแนวโน้มลดลง ให้ กกท. มีงบประมาณที่แน่นอนและเพียงพอต่อการพัฒนากีฬา การใช้จ่ายงบประมาณต้องผ่านการกลั่นกรอง กำหนดตัวชี้วัดความคุ้มค่าและได้รับการอนุมัติผ่านรัฐสภา ตัดการผูกรายได้พัฒนาการกีฬากับสินค้าทำลายสุขภาพซึ่งย้อนแย้งกับวัตถุประสงค์ส่งเสริมสุขภาพประชาชน และยกเลิกโทษอาญาเนื่องจากสิ้นสุดหน้าที่การนำส่งเงินบำรุง โดยปรับโครงสร้างภาษีสรรพสามิตปกติและผู้ประกอบการยังมีภาระภาษีรวมเท่าเดิม
.
ฝ่ายที่ไม่เห็นด้วย สรุปได้ว่า การยกเลิกภาษีบาปร้อยละ 2 ทำให้ กกท. สูญเสียแหล่งเงินจัดสรรเฉพาะที่มั่นคงสม่ำเสมอ กระทบการวางแผนพัฒนานักกีฬาระยะยาว การพึ่งพางบประมาณประจำปีมีความผันผวนสูง อนุมัติล่าช้า และเสี่ยงถูกฝ่ายการเมืองแทรกแซงหรือตัดลดระบบงบประมาณรายปีที่ไม่แน่นอนส่งผลกระทบต่อเบี้ยเลี้ยง ค่าฝึกซ้อม เงินรางวัล และสวัสดิการของนักกีฬา การใช้งบประมาณแผ่นดินมาทดแทนเป็นการนำภาษีประชาชนมาแบกรับภาระแทนกลุ่มทุนสุราและยาสูบ ควรคงระบบจัดเก็บภาษีบาปเดิมไว้ แล้วใช้วิธีอุดหนุนงบประจำปีเป็นเงินสมทบเพิ่มเติมพร้อมปรับปรุงระบบตรวจสอบ และการยกเลิกบทลงโทษส่งเงินบำรุงจะทำให้กฎหมายขาดสภาพบังคับ และเปิดช่องให้เกิดการหลีกเลี่ยงหรือส่งเงินล่าช้า
.
⦿ สร้างภาวะหมดไฟแก่นักกีฬา เพิ่มภาระการคลังภาครัฐ
.
ผลกระทบโดยรวมที่อาจเกิดขึ้นจากกฎหมาย กล่าวคือ ร่างกฎหมายฉบับนี้ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจเชิงบวก คือ ส่งเสริมการเติบโตทางเศรษฐกิจผ่านการจัดสรรงบประมาณพัฒนาอุตสาหกรรมกีฬาและการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน พร้อมลดภาระภาษีซ้ำซ้อนเพื่อเพิ่มสภาพคล่องแก่ภาคธุรกิจและชะลอการปรับขึ้นค่าครองชีพของประชาชน ตลอดจนยกระดับการบริหารจัดการภาษีและการคลังของประเทศให้มีเอกภาพ ประสิทธิภาพ และความโปร่งใสสูงสุด ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจเชิงลบ คือ อาจเบียดบังงบประมาณพัฒนาประเทศในส่วนอื่น และเพิ่มความเสี่ยงทางการคลังจากการกู้เงินของรัฐบาล ตลอดจนอาจกระทบต่อการท่องเที่ยว รายได้ของอุตสาหกรรมกีฬาและภาระค่ารักษาพยาบาลในระยะยาวหากงบสนับสนุนกีฬาลดลง
.
ส่งผลกระทบต่อสังคมเชิงบวก คือ ยกระดับโครงสร้างพื้นฐานทางการกีฬา สวัสดิการนักกีฬา และสุขภาพของประชาชนอย่างทั่วถึง ผ่านงบประมาณแผ่นดินที่มั่นคง พร้อมทั้งเสริมสร้างความโปร่งใสทางการเงินโดยย้ายระบบทุนออกจากภาษีบาป เพื่อขจัดข้อขัดแย้งเชิงจริยธรรมและสนับสนุนนโยบายสาธารณสุขอย่างเต็มที่ นอกจากนี้ยังช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจรากหญ้าผ่านการท่องเที่ยวเชิงกีฬา พร้อมผลักดันองค์กรกีฬาให้พัฒนาโมเดลธุรกิจที่พึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน ส่งผลกระทบต่อสังคมเชิงลบ คือ อาจทำให้เยาวชนผู้ยากไร้ขาดโอกาสทางการศึกษาและอาชีพ รวมถึงเพิ่มความเสี่ยงต่อปัญหาสิ่งเสพติดในชุมชน นอกจากนี้ ยังบั่นทอนการเข้าถึงสุขภาวะและเพิ่มภาระทางการแพทย์ในระยะยาวอันเนื่องมาจากขาดกลไกชดเชยผลกระทบจากภาษีสุราและยาสูบ พร้อมทั้งส่งผลทางอ้อมให้ความสามัคคี พลังทางสังคม และดัชนีความสุขโดยรวมของคนในชาติลดลง
.
ส่งผลกระทบอื่นที่สำคัญเชิงบวก คือ ช่วยสร้างความมั่นคงและเอกภาพทางการคลัง ช่วยลดมลพิษ ลดขยะและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม การปฏิรูปดังกล่าวมุ่งยกระดับการพัฒนาการกีฬาและสิ่งอำนวยความสะดวกอย่างยั่งยืน พร้อมทั้งสนับสนุนสุขภาวะ สวัสดิการ และโอกาสที่เท่าเทียมของนักกีฬาและประชาชนในระดับท้องถิ่น อีกทั้งยังเสริมสร้างความโปร่งใสและการตรวจสอบได้ ลดความซ้ำซ้อนและเกิดประโยชน์สูงสุดแก่ประเทศ ส่งผลกระทบอื่นที่สำคัญเชิงลบ คือ อาจก่อมลพิษ สร้างขยะและทำลายพื้นที่สีเขียวในยางประการ พร้อมกระตุ้นการบริโภคสุราและยาสูบ ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคร้าย อุบัติเหตุ และอาชญากรรม นอกจากนี้ ยังสร้างภาวะหมดไฟแก่นักกีฬาและเพิ่มภาระทางการคลังภาครัฐที่อาจจะกระทบต่อการจัดสรรงบสวัสดิการสังคมและระบบรักษาพยาบาลของประเทศ ตลอดจนสุ่มเสี่ยงต่อการทุจริตคอร์รัปชันและผลประโยชน์ทับซ้อน
.
⦿ ยกเลิกแหล่งรายได้เดิมผู้สูงอายุ เสี่ยงสวัสดิการไม่ต่อเนื่อง
.
ร่างพระราชบัญญัติผู้สูงอายุ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. ....ฝ่ายที่เห็นด้วย เห็นว่า ร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้สะท้อนวินัยการเงินการคลัง ความเป็นเอกภาพของงบประมาณ และการตรวจสอบผ่านกระบวนการรัฐสภา ผลการรับฟังความคิดเห็นจึงชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นในการพิจารณาทั้งประโยชน์ด้านการบริหารการคลังและความเสี่ยงต่อหลักประกันทางสังคม โดยควรกำหนดมาตรการรองรับอย่างชัดเจนก่อนดำเนินการเปลี่ยนผ่านแหล่งเงินทุน ฝ่ายที่ไม่เห็นด้วย มีความกังวลต่อการยกเลิกแหล่งรายได้เดิม โดยเฉพาะความไม่แน่นอนของการจัดสรรงบประมาณรายปีความเสี่ยงต่อความต่อเนื่องของสวัสดิการ และการขาดหลักประกันวงเงินขั้นต่ำ
.
ผลกระทบด้านเศรษฐกิจ พบว่า ร่างกฎหมายมีผลกระทบทั้งเชิงบวกและเชิงลบ โดยด้านบวก การนำรายได้ภาษีสุราและยาสูบกลับเข้าสู่ระบบรายได้แผ่นดินจะช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นในการบริหารการคลัง ลดข้อจำกัดจากการจัดสรรรายได้ไว้เพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะ และเปิดโอกาสให้รัฐบาลพิจารณาจัดลำดับความสำคัญของการใช้จ่ายตามความจำเป็นและฐานะทางการคลังของประเทศได้อย่างเป็นระบบ ขณะเดียวกัน การยกเลิกเงินบำรุงกองทุนในอัตราร้อยละ 2 อาจช่วยลดภาระต้นทุนส่วนเพิ่มของผู้ประกอบการในห่วงโซ่อุปทาน อย่างไรก็ดีผลกระทบด้านลบคือรัฐบาลจะต้องจัดสรรงบประมาณรายจ่ายประจำปีเพื่อสนับสนุนกองทุนอย่างต่อเนื่อง ซึ่งอาจเพิ่มภาระผูกพันด้านรายจ่ายประจำและลดพื้นที่ทางการคลังสำหรับการดำเนินนโยบายหรือโครงการพัฒนาเศรษฐกิจอื่น โดยเฉพาะในช่วงที่รายได้รัฐมีข้อจำกัด ดังนั้น จึงควรประเมินภาระงบประมาณในระยะกลางและระยะยาว ตลอดจนกำหนดกรอบวงเงินที่สอดคล้องกับจำนวนผู้สูงอายุและความต้องการรับเงินสงเคราะห์เพื่อให้การเปลี่ยนแปลงแหล่งเงินทุนไม่ก่อให้เกิดความเสี่ยงทางการคลังหรือกระทบต่อความเพียงพอของสวัสดิการ
.
⦿ หวั่นจัดสรรเงินผู้สูงอายุล่าช้า ไม่เพียงพอ ไม่ต่อเนื่อง
.
ผลกระทบด้านสังคม พบว่า ร่างกฎหมายอาจช่วยส่งเสริมความเป็นธรรมและความโปร่งใสในการจัดสรรทรัพยากรของรัฐ โดยทำให้การสนับสนุนกองทุนผู้สูงอายุอยู่ภายใต้กระบวนการงบประมาณที่สามารถตรวจสอบและเปรียบเทียบความคุ้มค่ากับนโยบายสาธารณะด้านอื่นได้ อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนจากรายได้ที่จัดสรรไว้โดยเฉพาะมาเป็นงบประมาณรายปีอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อความต่อเนื่องของเงินสงเคราะห์หากการจัดสรรล่าช้า ไม่เพียงพอ หรือเปลี่ยนแปลงตามนโยบายของรัฐบาลแต่ละยุค ความเสี่ยงดังกล่าวมีความสำคัญยิ่งขึ้นเมื่อประเทศไทยเข้าสู่สังคมสูงวัยและมีความต้องการด้านสวัสดิการเพิ่มขึ้น จึงควรกำหนดมาตรการประกันความต่อเนื่องของการจ่ายเงินสงเคราะห์ พร้อมทั้งพิจารณากลไกสำรองกรณีงบประมาณล่าช้าหรือเกิดวิกฤตทางเศรษฐกิจ รวมถึงเปิดเผยข้อมูลการจัดสรรและการใช้จ่ายงบประมาณให้ประชาชนรับทราบอย่างสม่ำเสมอ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นและคุ้มครองสิทธิของผู้สูงอายุที่มีรายได้น้อยอย่างแท้จริง
.
สำหรับผลกระทบอื่นที่สำคัญ พบว่า ร่างกฎหมายอาจช่วยลดขั้นตอนทางธุรการและภาระการจัดทำบัญชีที่เกี่ยวข้องกับการเรียกเก็บและนำส่งเงินบำรุงกองทุนของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทำให้หน่วยงานสามารถมุ่งเน้นภารกิจหลักได้มากขึ้น อีกทั้งสอดคล้องกับแนวทางการบริหารภาครัฐที่เน้นความโปร่งใส ความคุ้มค่า และการตรวจสอบได้อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงระบบการเงินจำเป็นต้องมีการปรับปรุงกระบวนการประสานงานระหว่างหน่วยงานที่จัดเก็บรายได้หน่วยงานที่จัดทำงบประมาณ และหน่วยงานที่รับผิดชอบด้านผู้สูงอายุให้มีความชัดเจน โดยเฉพาะการประมาณการจำนวนผู้มีสิทธิการคำนวณวงเงินที่จำเป็น และการติดตามผลการจ่ายเงิน นอกจากนี้ ควรนำผลการประเมินการบังคับใช้พระราชบัญญัติผู้สูงอายุ พ.ศ. 2546 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ซึ่งสะท้อนทั้งความก้าวหน้าในการจัดบริการและข้อจำกัดด้านงบประมาณ บุคลากร และการเข้าถึงสิทธิมาใช้ประกอบการออกแบบมาตรการรองรับ เพื่อให้การปรับปรุงแหล่งเงินทุนไม่เป็นเพียงการเปลี่ยนระบบบัญชีหรือขั้นตอนทางการคลัง แต่สามารถยกระดับประสิทธิภาพการคุ้มครองผู้สูงอายุได้จริง
......
Sondhi X