ดร.สนธิ เตือนคนปราจีนฯ เฝ้าระวังอะลูมิเนียมในแม่น้ำ ห่วงกระทบปลา-ระบบนิเวศ ชี้ต้องตรวจสอบความเสี่ยงอย่างรอบด้าน

ปราจีนบุรี – “ดร.สนธิ” เผยผลกระทบของสารอะลูมิเนียมต่อสิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศทางน้ำ พร้อมเตือนประชาชนในพื้นที่ จ.ปราจีนบุรี ให้เฝ้าระวัง หลังมีรายงานผลตรวจพบอะลูมิเนียมในแหล่งน้ำและแม่น้ำปราจีนบุรีอยู่ระหว่าง 0.559–3.547 มิลลิกรัมต่อลิตร โดยมีการรายงานค่า pH ที่ 6.58 ซึ่งจำเป็นต้องพิจารณาร่วมกับมาตรฐานคุณภาพน้ำและรูปแบบทางเคมีของอะลูมิเนียม เพื่อประเมินผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นอย่างถูกต้อง

จากกรณีกรมควบคุมมลพิษตรวจพบค่าสารอะลูมิเนียมในน้ำผิวดินในแหล่งน้ำและแม่น้ำปราจีนบุรีระหว่าง 0.559 - 3.547 mg/L โดยมีค่า pH 6.58 ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ เผยว่าถือว่ายังอยู่ในระดับที่สูงเกินมาตรฐานทั่วไปและอาจส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศทางน้ำได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะเมื่ออยู่ในรูปแบบทางเคมีและความเข้มข้นที่เป็นพิษ ซึ่งอาจกระทบต่อการทำงานของเหงือกปลา การควบคุมสมดุลเกลือแร่ และการดำรงชีวิตของสัตว์น้ำชนิดต่าง ๆ

หนึ่งในผลกระทบที่ต้องเฝ้าระวังคือ การที่สารประกอบอะลูมิเนียมตกตะกอนและเกาะบริเวณเหงือกปลา ทำให้การแลกเปลี่ยนออกซิเจนมีประสิทธิภาพลดลง ขณะที่อะลูมิเนียมในรูปไอออนที่ละลายน้ำอาจรบกวนการทำงานของเหงือกและสมดุลเกลือแร่ในร่างกาย ส่งผลให้ปลาเกิดความเครียดและอาจตายได้ในสภาวะที่เหมาะสมต่อการเกิดพิษ

นอกจากปลาแล้ว สัตว์น้ำชนิดอื่น เช่น กุ้งและปู ก็อาจได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงคุณภาพน้ำ โดยความรุนแรงขึ้นอยู่กับความเข้มข้นของสาร รูปแบบทางเคมี และคุณสมบัติของน้ำในแต่ละพื้นที่

ในด้านระบบนิเวศ หากมีอนุภาคแขวนลอยหรือตะกอนในน้ำเพิ่มขึ้นจนทำให้น้ำขุ่น ก็อาจลดปริมาณแสงที่ส่องผ่านลงสู่ใต้น้ำ ส่งผลต่อกระบวนการสังเคราะห์แสงของพืชน้ำและแพลงก์ตอนพืช ซึ่งเป็นฐานสำคัญของห่วงโซ่อาหาร

ขณะเดียวกัน หากอะลูมิเนียมสะสมในตะกอนท้องน้ำ ก็อาจกระทบต่อสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่บริเวณพื้นท้องน้ำ รวมถึงแหล่งอาหารและถิ่นวางไข่ของสัตว์น้ำ อย่างไรก็ตาม การประเมินผลกระทบในพื้นที่จริงจำเป็นต้องมีผลตรวจตะกอนและข้อมูลสิ่งมีชีวิตประกอบ ไม่สามารถสรุปจากค่าที่ตรวจพบในน้ำเพียงอย่างเดียว

ดร.สนธิ ให้ความสำคัญกับค่า pH ของน้ำ ซึ่งมีผลต่อการละลาย การตกตะกอน และรูปแบบทางเคมีของอะลูมิเนียม โดยน้ำที่มีค่า pH ใกล้เป็นกลางอาจทำให้อะลูมิเนียมบางส่วนเปลี่ยนไปอยู่ในรูปสารประกอบหรืออนุภาคแขวนลอย แต่ไม่ได้หมายความว่าอะลูมิเนียมทั้งหมดจะตกตะกอนหรือมีความเป็นพิษเท่ากัน

เมื่อสภาพน้ำเปลี่ยนแปลง เช่น ค่า pH เพิ่มขึ้นหรือลดลง อะลูมิเนียมอาจเปลี่ยนรูปและตกตะกอนได้แตกต่างกัน จึงควรตรวจวิเคราะห์รูปแบบทางเคมีของสาร ความขุ่น และคุณสมบัติอื่นของน้ำร่วมด้วย เพื่อระบุความเสี่ยงต่อสัตว์น้ำอย่างแม่นยำ

ในด้านสาธารณสุข หากประชาชนต้องนำน้ำจากแหล่งน้ำที่มีข้อกังวลไปใช้ผลิตน้ำประปาหรือบริโภค ควรตรวจสอบคุณภาพน้ำและประสิทธิภาพของกระบวนการบำบัดก่อน เนื่องจากการใช้สารส้มเพื่อช่วยตกตะกอนเพียงอย่างเดียวไม่ได้รับประกันว่าจะควบคุมอะลูมิเนียมให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมได้ทุกกรณี

สำหรับความกังวลเกี่ยวกับผลกระทบต่อระบบประสาทและกระดูกจากการได้รับอะลูมิเนียมในระยะยาว จำเป็นต้องพิจารณาปริมาณที่ได้รับ ช่องทางการรับสัมผัส และหลักฐานทางการแพทย์ประกอบ ไม่ควรสรุปว่าประชาชนในพื้นที่ได้รับผลกระทบต่อสุขภาพแล้วจากผลตรวจน้ำเพียงอย่างเดียว

ทั้งนี้ ประชาชนใน จ.ปราจีนบุรี ควรติดตามผลตรวจสอบคุณภาพน้ำจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะการตรวจซ้ำในจุดที่พบค่าสูง การตรวจตะกอนท้องน้ำ และการตรวจสอบแหล่งกำเนิดมลพิษ เพื่อให้สามารถประเมินสถานการณ์และกำหนดมาตรการป้องกันผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศได้อย่างเหมาะสม